5. Mazowiecka Brygada Obrony Terytorialnej nosi imię st. sierż. Mieczysława Dziemieszkiewicza „Roja,” legendarnego żołnierza polskiego podziemia niepodległościowego, który do 1951 roku walczył na północnym Mazowszu.
Jego brat, porucznik Roman Dziemieszkiewicz, ps. „Adam” i „Pogoda,” jest natomiast patronem ciechanowskiego dworca kolejowego. Mieczysław „Rój” zginął 13 kwietnia 1951 roku w obławie w Szyszkach (gm. Gzy), podczas której zaangażowano grupę operacyjną złożoną z ok. 250 funkcjonariuszy UB i KBW.
W 2007 r., za wybitne zasługi dla niepodległości Polski, został odznaczony pośmiertnie Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski. Otrzymał również Krzyż Narodowego Czynu Zbrojnego.
Ostatnie doniesienia medialne informują, że szczątki „Roja” prawdopodobnie zostały odnalezione w Kwaterze Ł na warszawskich Powązkach, gdzie prowadzono poszukiwania ofiar terroru komunistycznego.
st. sierż. Mieczysław Dziemieszkiewicz „Rój” (na zdjęciu) Maków Mazowiecki, ok. 1945 r.
Zdjęcie pochodzi z kolekcji rodziny Dziemieszkiewiczów, źródło IPN.
Jak informuje w dniu dzisiejszym 24 lipca 2026 r. Instytut Pamięci Narodowej:
Ciało „Roja” zostało poddane dokładnym badaniom i okazane członkom rodziny, którzy musieli dokonać identyfikacji zmarłego. Ponadto wykonano serię zachowanych do dziś fotografii „post mortem”, które odegrały istotną rolę w identyfikacji szczątków odnalezionych w kwaterze „Ł” na Powązkach Wojskowych w Warszawie.
Duże znaczenie dla identyfikacji bohatera miał odnaleziony w czasie prac ekshumacyjnych orzełek z pozostałościami czarnego sukna. Przedmiot był podobny do orzełka na czarnym berecie, który widniał na jednym z pośmiertnych zdjęć „Roja”.
Zainspirowało to prokuratora prowadzącego śledztwo, aby profil DNA wyodrębniony z odnalezionych szczątków ludzkich porównać z profilami DNA pobranymi od członków rodziny podporucznika ,,Roja”.
Konieczne okazało się zabezpieczenie dodatkowego materiału porównawczego od matki i siostry Mieczysława Dziemieszkiewicza, które spoczywają w jednym grobie na Cmentarzu Parafialnym w Makowie Mazowieckim.
Pobrany materiał okazał się decydującym dla uzyskania jednoznacznej identyfikacji Mieczysława Dziemieszkiewicza, co zostało udokumentowane opinią biegłych z zakresu genetyki sądowej Pomorskiego Uniwersytetu Medycznego w Szczecinie.
Pamięć o bohaterze jest nadal żywa. W uznaniu jego zasług, w 2007 r. został odznaczony pośmiertnie Krzyżem Komandorskim z Gwiazdą Orderu Odrodzenia Polski.
Mieczysław Dziemieszkiewicz, awansowany pośmiertnie na stopień podporucznika, jest również patronem 5 Mazowieckiej Brygady Obrony Terytorialnej.
Źródło: Instytut Pamięci Narodowej
Pomnik w miejscu gdzie zginęli: ppor. Mieczysław Dziemieszkiewicz ps. „Rój”, oraz jego podkomendny chor. Bronisław Gniazdowski ps. „Mazur”.
Mieczysław Dziemieszkiewicz, pseudonim „Rój,” urodził się 28 stycznia 1925 roku w Zagrobach (powiat łomżyński) jako syn Adama i Stefanii. Wychowany w patriotycznej rodzinie, miał dwóch braci – Roman, ps. „Adam” lub „Pogoda,” który poległ w 1945 roku z rąk Armii Czerwonej, był komendantem NSZ w Ostrołęce i Ciechanowie, a Jerzy, ps. „Żbik,” został skazany na więzienie za działalność w podziemiu.
Wiosną 1945 r. Mieczysław został wcielony do Ludowego Wojska Polskiego, jednak porzucił szeregi tej formacji, dołączając do oddziału NSZ-NZW Mariana Kraśniewskiego „Burzy” i przyjmując pseudonim „Rój.” Jako dowódca patrolu Pogotowia Akcji Specjalnej walczył z komunistycznym aparatem, przeprowadzając akcje przeciw UB, MO i PPR, co przyniosło mu Krzyż Walecznych w 1945 r., a w 1948 r. awans na starszego sierżanta.
W 1947 r. „Rój” nie skorzystał z amnestii i kontynuował walkę, objął dowództwo Powiatu „Ciężki”-„Wisła” oraz operował na terenie północnego Mazowsza, rozszerzając działalność na kolejne powiaty. Przeprowadzał akcje zbrojne, rozbrajał posterunki MO i likwidował wysoko postawionych funkcjonariuszy UB. Na początku lat 50. władze komunistyczne zwiększyły nacisk na jego oddział, rekrutując licznych agentów i informatorów, co doprowadziło do zdrady. W obławie przeprowadzonej przez KBW, UB i MO w nocy z 13 na 14 kwietnia 1951 r. zginął w walce wraz ze swoim podkomendnym, Bronisławem Gniazdowskim „Mazurem.”