Nagroda dr. Rajkowskiego trafiła do Rity Tarczyńskiej

W środę 14 stycznia 2026 roku, w auli Szkoły Podstawowej TWP w Ciechanowie odbyła się uroczystość wręczenia Nagrody im. dr. Franciszka Rajkowskiego za 2025 rok. Laureatką została Rita Tarczyńska.

Wydarzenie zorganizowane przez Towarzystwo Miłośników Ziemi Ciechanowskiej oraz Powiatowe Centrum Kultury i Sztuki zgromadziło liczne grono mieszkańców, przedstawicieli środowisk kulturalnych i społecznych. Po oficjalnym otwarciu i przedstawieniu sylwetki laureatki wręczono nagrodę, a następnie głos zabrała sama Rita Tarczyńska. Ważnym elementem programu był występ Ludowego Zespołu Artystycznego „Ciechanów”, który zaprezentował pieśni i tańce.

Rita Tarczyńska

Rita Tarczyńska, urodzona w Ciechanowie, od kilkudziesięciu lat jest jedną z najważniejszych postaci lokalnego środowiska kultury ludowej. Z wykształcenia pedagog i animator kultury, całe swoje życie zawodowe związała z tańcem i folklorem, łącząc pracę nauczycielską z działalnością artystyczną i organizacyjną. Przez wiele lat pracowała w szkołach podstawowych oraz w Powiatowym Centrum Kultury i Sztuki w Ciechanowie, a także kształciła kolejne pokolenia instruktorów w studium animatorów kultury.

Od 2000 roku jest kierownikiem artystycznym Ludowego Zespołu Artystycznego „Ciechanów”, z którym związana jest od czterech dekad – najpierw jako tancerka, później jako instruktorka, choreograf i liderka. Pod jej kierunkiem zespół dał ponad tysiąc koncertów w kraju i za granicą, prezentując polski folklor m.in. w Hiszpanii, Turcji, Włoszech, Wielkiej Brytanii, Francji, Niemczech, Grecji i Rosji, zdobywając liczne nagrody na festiwalach i przeglądach, w tym Grand Prix międzynarodowego festiwalu w Rimini. Równolegle współtworzyła i prowadziła inne formacje, m.in. LZA „Mały Ciechanów”, grupę seniorów oraz zespół „Mali Karniewiacy”, dbając o ciągłość międzypokoleniowego przekazu tradycji.

Była współorganizatorką Międzynarodowych Spotkań Folklorystycznych „Kupalnocka”, jednego z najważniejszych wydarzeń w historii kulturalnej regionu. Jej działalność została doceniona licznymi odznaczeniami państwowymi i samorządowymi, w tym Krzyżami Zasługi, Medalem Komisji Edukacji Narodowej oraz tytułem Zasłużonego Działacza Kultury. Przez lata pracy stała się dla wielu uczniów i współpracowników autorytetem i symbolem oddania kulturze ludowej, której autentyczności i ciągłości konsekwentnie strzeże, traktując scenę nie tylko jako miejsce pracy, ale przestrzeń realizacji pasji i wspólnoty.

Lech Zduńczyk

„Zazwyczaj, gdy mówimy o takich osobach, przywołujemy daty: gdzie się urodził, gdzie zmarł, jakie pełnił funkcje. Ja chciałbym dziś powiedzieć o czymś innym, dlaczego właśnie on jest patronem tej nagrody i naszego Towarzystwa” – podkreślał. Przypomniał, że Rajkowski pochodził z ubogiej rodziny i w XIX wieku nie miał łatwego startu. „To był chłopak, który tak naprawdę nie miał żadnych szans, a jednak dzięki pracy i ludziom, którzy dostrzegli w nim iskrę, skończył studia i został lekarzem. I to nie byle jakim lekarzem, bo takim, który potrafił leczyć nawet wtedy, gdy wiedział, że nie dostanie za to pieniędzy” – mówił.

Jak zaznaczył, to właśnie postawa służby drugiemu człowiekowi jest najważniejszym przesłaniem nagrody. „Człowiek, który nie miał nic, a osiągnął wszystko: szacunek, autorytet i wdzięczność ludzi. Człowiek o wielkim sercu, który pokazuje, że sensem życia jest dawanie siebie innym” – dodał. Odnosząc się do współczesności, zwrócił uwagę, że nie chodzi o dosłowne powtarzanie tej samej drogi. „Nie każdy musi iść dokładnie śladami doktora Rajkowskiego, ale każdy może, na swój sposób, służyć ludziom. I właśnie dlatego dziś zadajemy pytanie, czy taką postawę odnajdujemy w życiu i pracy pani Rity Tarczyńskiej. Odpowiedź jest oczywista” – podsumował, wprowadzając w dalszą część uroczystości. 

Ewa Gładysz

„Niektórych obdarzyła przyjaźnią, innych koleżeństwem, czasem zwykłą znajomością, ale nawet ci, którzy są tylko znajomymi, mogą czuć się szczęściarzami, bo rzadko spotyka się kogoś, kto tak bardzo kocha ludzi i to, co robi” – podkreślała.

Przywołała też słowa jednej z byłych wychowanek Rity Tarczyńskiej. „Ritunia… jej uśmiech, który rozjaśnia najbardziej ponury dzień” – cytowała, dodając, że ten uśmiech stał się dla wielu symbolem jej osobowości. Zwracała uwagę na jej postawę i sposób bycia. „To nie jest osoba nachalna, to osoba niezwykle skromna, zawsze krok z tyłu, uważnie obserwująca świat” – mówiła. Odnosząc się do przyznanego wyróżnienia, zaznaczyła, że Nagroda im. dr. Franciszka Rajkowskiego, przyznawana przez regionalistów i społeczników, ma szczególną wagę. „To znak, że środowisko widzi i docenia to, co pani Rita robi dla kultury ludowej i dla kultury w ogóle, tutaj w Ciechanowie i poza nim, bo przecież dzięki działalności zespołu miasto jest rozpoznawalne także za granicą” – podkreślała.

Na zakończenie dodała, że wraz z nagrodą laureatka otrzymuje także tytuł Honorowej Ciechanowianki Roku. „Na ten tytuł pani Rita zapracowała w pełni, swoją pracą, sercem i skromnością” – mówiła.

Lech Zduńczyk, Bernard Grzankowski, Eugeniusz Sadowski, Ewa Gładysz

W dokumencie podkreślono wieloletnią pracę Rity Tarczyńskiej na rzecz upowszechniania folkloru i tańca. „Od lat z powodzeniem zaszczepia miłość do tańca, do folkloru i do polskiej kultury ludowej, niegdyś lekceważonej, a przecież stanowiącej bezcenny skarb narodowy” – czytał. Przypomniano również, że od 2000 roku jako kierownik artystyczna zespołu, założonego przez Leonarda Sobieraja, uczy tańca dzieci, młodzież i dorosłych. „Łączy w swojej pracy lekkość motyla z siłą huraganu, a scena jest dla niej miejscem, w którym spełniają się marzenia” – podkreślono w uchwale.

W dokumencie zaznaczono, że wraz z Nagrodą im. dr. Franciszka Rajkowskiego laureatce przysługuje tytuł Ciechanowianki Roku. „Materialnym wyrazem tego wyróżnienia jest statuetka z brązu w kształcie gałązki wawrzynu” – odczytał Sadowski. Na zakończenie Kapituła życzyła Ricie Tarczyńskiej dalszych sukcesów. „Nowych inspiracji, wytrwałości oraz radości z uprawiania tej szlachetnej sztuki, jaką jest taniec” – brzmiały słowa dokumentu.

Po odczytaniu uchwały Lech Zduńczyk wraz z wiceprezesami Towarzystwa Miłośników Ziemi Ciechanowskiej wręczyli Ricie Tarczyńskiej statuetkę oraz dyplom, oficjalnie przekazując jej Nagrodę im. dr. Franciszka Rajkowskiego i tytuł Ciechanowianki Roku.

Rita Tarczyńska z nagrodą dr. Franciszka Rajkowskiego za 2025 rok. 

Po odebraniu nagrody głos zabrała sama laureatka, która nie kryła wzruszenia i wielokrotnie podkreślała, że traktuje wyróżnienie jako sukces całego zespołu. „Jest we mnie tyle emocji. Po raz pierwszy jestem w takiej sytuacji, kiedy stoję na pierwszym planie. Najlepiej i najbezpieczniej czuję się zawsze pośród moich zespołów, bo to oni dają mi dobrą energię i poczucie bezpieczeństwa. Gdyby nie moi tancerze, muzycy i wokaliści, nie byłoby mnie dzisiaj tutaj i nie byłoby tej nagrody” – mówiła.

Dziękowała swojej rodzinie, współpracownikom i wszystkim, którzy przez lata wspierali działalność zespołu. „To są nasze wspólne sukcesy. Bardzo dziękuję mojemu mężowi Markowi za wyrozumiałość i za to, że daje mi przestrzeń do realizowania pasji, oraz córce Julii, z którą od lat mogę dzielić scenę” – podkreślała. Zwracała się także do władz samorządowych i instytucji kultury. „Zawsze mogliśmy liczyć na zrozumienie i wsparcie. Bez tego nie dałoby się pracować i rozwijać zespołu” – mówiła.

Na zakończenie podkreśliła, jak ważne są dla niej relacje z ludźmi. „Nagrody są ważne, ale w życiu najważniejszy jest drugi człowiek. Ja bardzo dużo od ludzi dostaję i dlatego mam z czego czerpać, by oddawać tę dobrą energię dalej” – dodała, dziękując tancerzom, muzykom i śpiewakom, których nazwała swoją drugą rodziną.

„Przez 25 lat pracowaliśmy razem na jednej scenie, w jednej sali, cztery razy w tygodniu. Ludzie, których wspólnie wychowywaliśmy, trafiali później do zespołu „Ciechanów”. Ja także zaczynałem w zespole, grałem na klarnecie. Byłem świadkiem jej pracy nad sobą, pracy nad zespołem, byłem świadkiem jej ogromnych talentów pedagogicznych i nie tylko. Tych ‘nie tylko’ nie będę dziś zdradzał, może kiedyś napiszę o tym książkę” – mówił.

Rita Tarczyńska, Robert Paweł Morawski – Wicestarosta Powiatu Ciechanowskiego i Jan Andrzej Kaluszkiewicz – Starosta Powiatu Ciechanowskiego

Składając gratulacje, dodał: „Chcę pogratulować i życzyć wszystkiego najlepszego, przede wszystkim dużo zdrowia, bo to jest naprawdę ciężka praca. W Ciechanowie pani Rita już dawno powinna mieć tytuł Ciechanowianki Roku, ale u nas bywa tak, że trzeba najpierw zdobyć nagrody w Rimini, żeby dopiero potem doceniono człowieka na miejscu.” Na te słowa odpowiedziała Rita Tarczyńska, wspominając ich wspólną pracę pedagogiczną: „Ja tylko chciałam dodać, że pan starosta zawsze przepięknie grał na fortepianie. Pamiętają to i moi słuchacze, i ja sama, bo pracowaliśmy razem w studium jako nauczyciele. Bardzo to wspominam i z całego serca za to dziękuję.”

„Droga, szanowna Laureatko, przyjmij moje najszczersze gratulacje z okazji przyznania Nagrody im. dr. Franciszka Rajkowskiego, która od 1981 roku trafia do osób szczególnie zasłużonych w działalności kulturalnej i regionalistycznej. I właśnie taką osobą jesteś, Rito” – mówił. Dziękował jej za wieloletnią pracę i zaangażowanie. Nawiązując do swojej roli w kapitule nagrody, dodał z uśmiechem: „Cieszę się, że mogłem mieć choćby maleńki udział w jej przyznaniu, dokładnie jedną szesnastą, ale to fragment, z którego zawsze będę dumny.”

„To dla mnie wielki zaszczyt, że w imieniu władz miasta możemy dziś pogratulować i wyrazić nasze ogromne uznanie dla Twojej działalności z okazji przyznania Nagrody im. dr. Franciszka Rajkowskiego, która po raz kolejny trafia we właściwe ręce” – mówiła. Zwracała uwagę na rolę Rity Tarczyńskiej w pracy z młodzieżą. „Przez dekady stworzyłaś przestrzeń dla młodych ludzi, w której nie tylko uczysz tańca i śpiewu, ale przede wszystkim kształtujesz ich wrażliwość, charakter i postawy, uczysz patriotyzmu i miłości do tradycji” – podkreślała.

Dziękowała jej również za budowanie więzi międzypokoleniowych. „Dziękuję Ci za to, że łączysz pokolenia i wkładasz w rozwój naszego miasta tak wiele pasji, energii i serca” – dodała, przekazując w imieniu prezydenta list gratulacyjny oraz pamiątkową płaskorzeźbę z wizerunkiem ratusza. Gratulacje złożyli również: przedstawicielka Rady Miasta Ciechanów, reprezentant Marszałka Województwa Mazowieckiego Agama Struzika oraz członkowie Ludowego Zespołu Artystycznego „Ciechanów”.

„Bardzo się cieszę, że kapituła przyznała Ci tę nagrodę, bo jak wielu z nas uważa, należała Ci się już dużo wcześniej” – mówiła. Zwracając się bezpośrednio do Rity Tarczyńskiej, podkreślała jej wyjątkową rolę w życiu kulturalnym miasta. „Rito, jesteś po prostu cudem, prawdziwą perełką naszego miasta. Łączysz pokolenia, kochasz to, co robisz, i wciąż chce Ci się działać. I to jest w tym wszystkim najpiękniejsze” – zaznaczyła. Wspominała również o wieloletniej, bardzo dobrej współpracy. „My bez słów się rozumiemy. Przez te lata nie było między nami ani jednej naprawdę trudnej rozmowy, a to wcale nie jest takie oczywiste” – dodała. Na zakończenie złożyła laureatce życzenia dalszej twórczej energii. „Życzę Ci kolejnych wspaniałych, kreatywnych pomysłów i dziękuję, że jesteś. Wszystkiego, co najlepsze” – powiedziała.

Uroczystość zwieńczył występ Ludowego Zespołu Artystycznego „Ciechanów”, który zaprezentował program taneczno-wokalny, będący najlepszym podsumowaniem dorobku swojej wieloletniej kierownik artystycznej.

Tekst, zdjęcia: Ciech24.pl