W sobotę, 29 listopada 2025, w Muzeum Romantyzmu w Opinogórze Górnej zakończyła się wyjątkowa wystawa „Dziedzictwo Ducha. Zygmunt Krasiński”. W historycznych wnętrzach Dworu zebrali się miłośnicy sztuki i romantyzmu, by po raz ostatni obejrzeć ekspozycję poświęconą jednemu z największych polskich poetów. Spotkanie zwieńczył kameralny koncert Marka Brachy, który zagrał na zabytkowym fortepianie „Żyrafa”, wprowadzając publiczność w nastrój dawnych salonów muzycznych.
Autorką scenariusza wystawy była dr Barbara Ciciora, a za jej nastrojową scenografię odpowiadała Zuzanna Łąpieś. Na ekspozycji znalazły się dzieła: ze zbiorów Muzeum Narodowego w Kielcach, Muzeum Narodowego w Krakowie, Muzeum Narodowego w Warszawie, Muzeum Narodowego w Poznaniu, Muzeum Narodowego we Wrocławiu, Muzeum Miejskiego Wrocławia, Muzeum Warszawy, Muzeum im. Adama Mickiewicza w Warszawie, Muzeum Śląska Opolskiego, Zamku Królewskiego w Warszawie – Muzeum. Rezydencja Królów i Rzeczypospolitej, Zamku królewskiego na Wawelu – Państwowe Zbiory Sztuki, Archiwum Narodowego w Krakowie, Zakładu Narodowego im. Ossolińskich we Wrocławiu, Muzeum Romantyzmu w Opinogórze oraz ze zbiorów prywatnych.
Wystawa i finisaż odbyły się pod patronatem honorowym Marszałka Województwa Mazowieckiego Adama Struzika. Projekt został sfinansowany ze środków Samorządu Województwa Mazowieckiego.
W wydarzeniu wzięli udział przedstawiciele władz państwowych i samorządowych, instytucji kultury, oświaty oraz mediów: Katolickie Radio Diecezji Płockiej i Ciech24.pl Obecni byli także członkowie Rady Muzeum Romantyzmu, reprezentanci służb mundurowych i lokalnych organizacji społecznych. Finisaż rozpoczął się od kuratorskiego oprowadzania po wystawie, które poprowadziła Magdalena Bral z Działu Sztuki i Historii Muzeum Romantyzmu.
Podczas spaceru po ekspozycji uczestnicy mogli poznać historię rodu Krasińskich, zobaczyć portrety i pamiątki rodzinne, a także unikatowe eksponaty, w tym pierwsze wydania dzieł Zygmunta Krasińskiego, rodzinne listy, szkice i rysunki jego bliskich. Kuratorska opowieść przybliżyła duchowe dziedzictwo poety, jego rodzinne korzenie i wpływ, jaki wywarł na artystów kolejnych pokoleń.
Szczególne zainteresowanie wzbudziły multimedialne prezentacje ożywiające postacie Zygmunta i Elizy Krasińskich oraz rzadkie pamiątki po potomkach poety.
Podczas uroczystego finisażu głos zabrała dyrektor Muzeum Romantyzmu w Opinogórze, Monika Salamon-Miłoboszewska, która z uznaniem podsumowała projekt i wyraziła wdzięczność wobec wszystkich osób i instytucji zaangażowanych w jego realizację. W swoim wystąpieniu podkreśliła, że ekspozycja ma wyjątkowe znaczenie zarówno dla muzeum, jak i dla regionu: „Dziedzictwo ducha. Zygmunt Krasiński jest wystawą szczególną.
Po raz kolejny, po ekspozycji Matejko i Krasińscy, udowadniamy niezwykłość Zygmunta Krasińskiego, mistrza epoki romantyzmu, który żył i tworzył w ukochanej przez nas Opinogórze. Jego twórczość miała ogromny wpływ na sztukę kolejnych pokoleń, nie tylko w literaturze, ale również w muzyce i sztukach plastycznych.”
Dyrektor przypomniała, że rok 2025 jest dla muzeum i województwa czasem szczególnym, pomiędzy dwiema ważnymi rocznicami: „Rok 2025 to czas między jubileuszami. 1 stycznia 2024 roku minęło 20 lat od powstania Samorządu Województwa Mazowieckiego, natomiast 20 maja 2026 roku będziemy obchodzić 65-lecie Muzeum Romantyzmu w Opinogórze. Nie przypuszczaliśmy, że w tym wydawałoby się zwyczajnym roku uda nam się zrealizować tak niezwykły projekt. A jednak dzięki dotacji celowej przyznanej przez Samorząd Województwa Mazowieckiego mogliśmy pokazać to, co w naszej kulturze najcenniejsze.”
W dalszej części przemówienia dyrektor z uznaniem odniosła się do autorek wystawy „Dziękujemy dr Barbarze Ciciorze, która po raz kolejny podjęła się opracowania scenariusza wystawy czasowej w naszym muzeum. Dzięki jej wiedzy i wrażliwości powstała ekspozycja, która łączy dzieła sztuki z refleksją nad duchowością i dziedzictwem Krasińskiego. Dziękujemy również dr Zuzannie Łąpieś, która po raz kolejny w niezwykle przejmujący sposób zaprojektowała przestrzeń wystawy, tworząc nastrój sprzyjający skupieniu i zadumie.”
Monika Salamon-Miłoboszewska zwróciła także uwagę na symbolikę jednego z prezentowanych dzieł, obrazu „Spadająca gwiazda” Witolda Pruszkowskiego: „W tym roku centrum uwagi skierowaliśmy na spadającą gwiazdę Witolda Pruszkowskiego, którą dzięki uprzejmości Muzeum Narodowego w Warszawie mogliśmy zaprezentować w Opinogórze. Czy coś łączy tę spadającą gwiazdę z motywem gwiazdy, który powraca w listach Zygmunta Krasińskiego? Czy istnieje związek pomiędzy poetą, jednym z trójcy wieszczów, a Pruszkowskim, spóźnionym romantykiem malarstwa i prekursorem nastrojowego symbolizmu? Mam nadzieję, że na to pytanie odpowiedzieliśmy tą wystawą i że Państwa tym odkryciem zaciekawiliśmy.”
Dyrektor nie zapomniała również o licznych instytucjach i osobach, które wsparły realizację przedsięwzięcia: „Realizacja tego projektu nie byłaby możliwa, gdyby zabrakło życzliwości pana Adama Struzika, Marszałka Województwa Mazowieckiego, który z entuzjazmem wspiera nasze inicjatywy i rozumie znaczenie instytucji kultury. Jesteśmy wdzięczni także wszystkim muzeom, archiwom i kolekcjonerom prywatnym, którzy użyczyli nam swoich zbiorów, bez nich ta wystawa nie mogłaby się odbyć.”
Podkreśliła również rolę zespołu muzealnego i mediów w sukcesie wydarzenia: „Proces tworzenia wystawy jest długotrwały, czasochłonny i pracochłonny. Wymaga ogromnego zaangażowania wielu osób – od transportu dzieł, poprzez opracowania graficzne, tłumaczenia, aż po montaż elementów audiowizualnych. Dziękuję wszystkim pracownikom naszego muzeum za rzetelność, wytrwałość i pasję, z jaką pracowali przy tym projekcie. Dziękuję także mediom, dzięki Państwa obecności i relacjom mogliśmy dotrzeć do szerokiego grona odbiorców.”
Na zakończenie dyrektor wyraziła wdzięczność za liczne odwiedziny i zainteresowanie wystawą: „Ekspozycję odwiedziło ponad 4,5 tysiąca osób. To ogromny powód do radości i dowód, że romantyzm wciąż porusza i inspiruje. Liczymy, że wystawa Dziedzictwo ducha. Zygmunt Krasiński na zawsze pozostanie w Państwa wspomnieniach i zachęci do kolejnych odwiedzin naszego muzeum. Czekamy tu na Państwa każdego dnia” – zakończyła, życząc wszystkim „pięknego i dobrego wieczoru”.
Dyrektor Muzeum Romantyzmu w Opinogórze, Monika Salamon-Miłoboszewska, podkreśliła w rozmowie po wydarzeniu, że ogromne zainteresowanie ekspozycją jest dla całego zespołu potwierdzeniem, iż twórczość Zygmunta Krasińskiego wciąż porusza współczesnych odbiorców. „Niezwykłość tej wystawy to niezwykłość samego Zygmunta Krasińskiego, który tu, w Opinogórze, żył i tworzył. Inspirował zarówno swoich współczesnych, jak i następne pokolenia, a jego duch rzeczywiście wybrzmiał w tej ekspozycji bardzo mocno” – mówiła.
Dyrektor zaznaczyła również, że muzeum zamierza kontynuować podobny kierunek działań artystycznych. „To dla nas wybrana droga. W przyszłym roku świętujemy jubileusz 65-lecia Muzeum Romantyzmu i już teraz pracujemy nad kolejnymi projektami, które, mam nadzieję, znów Państwa zaskoczą. Naszą misją jest opowiadanie o twórczości Krasińskiego i całym rodzie Krasińskich, bo to właśnie tutaj bije autentyczny romantyzm” – dodała.
Monika Salamon-Miłoboszewska, Marek Brach, Roman Kochanowicz
Podczas finisażu odbyła się również uroczystość wręczenia medalu okolicznościowego pianiście Markowi Brasze. Medal wręczyli artyście były dyrektor muzeum Roman Kochanowicz oraz obecna dyrektor Monika Salamon-Miłoboszewska. Zaskoczony wyróżnieniem pianista nie krył wzruszenia: „Zupełnie się tego nie spodziewałem. Przyjechałem po prostu zagrać dla Państwa koncert, a spotkała mnie taka wspaniała niespodzianka. Bardzo dziękuję, jest mi naprawdę ogromnie miło” – powiedział Marek Bracha, dodając, że muzyka, którą wykonał, „nabiera pełnego sensu dopiero w połączeniu ze słowem”, a wspólne dzieło inspirowane Paderewskim i Krasińskim pokazuje, „jak muzyka i poezja potrafią tworzyć jeden, spójny przekaz”.
Po uroczystym wręczeniu medalu głos zabrał były dyrektor Muzeum Romantyzmu w Opinogórze Roman Kochanowicz, który podkreślił artystyczny i symboliczny wymiar pracy pianisty. „Prosimy o przyjęcie wyrazów najwyższego uznania za interpretację szkicu muzycznego Ignacego Jana Paderewskiego do słów poematu „Przedświt” Zygmunta Krasińskiego. Dzięki Pana zaangażowaniu po raz pierwszy zabrzmiały nuty wcześniej nienagrane, stanowiące muzyczną ilustrację poezji naszego wieszcza” – mówił.
Podziękował również Markowi Brasze za wrażliwość i głębię interpretacji: „Pańska interpretacja pozwala lepiej zrozumieć zarówno kontekst powstania tego szkicu, jak i jego wyjątkową wartość muzyczną. Dzięki niej możemy dotrzeć do subtelnych wrażeń, nastroju zadumy, rozmarzenia i głębokich ludzkich pragnień, które z niezwykłą delikatnością starał się wyrazić autor” – dodał.
Następnie zaprezentowano katalog wystawy, stanowiący podsumowanie całego projektu. Zwieńczeniem wieczoru był wyjątkowy koncert w wykonaniu Marka Brachy, znakomitego pianisty, wykładowcy Uniwersytetu Muzycznego Fryderyka Chopina w Warszawie i wicedyrektora w Zespole Państwowych Szkół Muzycznych nr 1 w Warszawie.
Artysta koncertuje na całym świecie, w Europie, obu Amerykach i Azji, znany jest z łączenia muzyki klasycznej z historycznym brzmieniem dawnych instrumentów. Występuje jako solista i kameralista, jest laureatem wielu konkursów, kuratorem muzycznym, komentatorem wydarzeń artystycznych i współzałożycielem festiwalu muzyki kameralnej WarszeMuzik. Jego koncerty charakteryzują się niezwykłą wrażliwością i dbałością o historyczny kontekst wykonywanych dzieł.
Podczas finisażu Marek Bracha zasiadł przy zabytkowym fortepianie typu „Żyrafa”, należącym do zbiorów Muzeum Romantyzmu w Opinogórze, jedynym tego rodzaju koncertującym instrumencie w Europie. W programie znalazły się utwory Fryderyka Chopina, m.in. Nokturn b-moll op. 9 nr 1, Mazurek F-dur op. 68 nr 3, Nokturn Es-dur op. 9 nr 2, Walc Des-dur op. 64 nr 1, Lento con gran espressione, Preludium Des-dur op. 28 nr 15, Nokturn e-moll op. posth., Fantaisie-Impromptu cis-moll op. 66 oraz Nokturn Des-dur op. 27 nr 2.
Subtelne brzmienie instrumentu i interpretacyjna wrażliwość pianisty stworzyły niezwykły nastrój, pełen romantycznej ekspresji, zadumy i liryzmu, doskonale wpisujący się w klimat wystawy poświęconej Zygmuntowi Krasińskiemu.
Tekst, zdjęcia: Ciech24.pl